حل تمرينهاي منطق درس7-1
حل تمرین های
کتاب جدید منطق سال سوم رشته انسانی
درس 1: ص 2: تأمل
گرچه انسان هنگام فکر کردن به قاعده و قانون تفکر خود توجه ندارد امّا وقتی که اندیشه ی خود را بررسی می کند متوجه می شود که بدون آنکه بداند در تفکر او قاعده و قانون رعایت شده است.
درس 1: ص 3: نمونه یابی
1) ابهام در درک مسأله و مجهول
2) مراجعه به معلوم ذهنی نامناسب درارتباط با مسأله ومجهول
3) عدم رعایت تناسب بین مسأله و معلوم ذهنی
4) انتخاب معلوم نامناسب و انحراف در کشف مسأله
برای کاستن از اشتباهات ذهن دانش آموزان می توانند نظریات زیر را ارائه کنند:
1) بیشتر مطالعه کنیم 2) با افراد خردمند مشورت کنیم 3) دقت و توجه بیشتری کنیم 4) قواعد و دستوراتی را بیاموزیم که کمتر خطا کنیم (معلم می تواند با کمک دانش آموزاننظریات فوق را مورد قضاوت قرار داده و بر نطر آخرتأکید کند)
درس1: ص 4: تمرین
1- توانایی تفکر و اندیشیدن (نطق) است. گرچه برخی افراد ملاک های دیگری مثل عمل- آرمان خواهی و علم گرایی را مطرح کرده اند ولی نزد منطق دانان ملاک برتری انسان نطق (تفکر) است.
2- نطق و تعقل، در انسان در قالب سخن گفتن ظاهر می شود و بر همین اساس طرفداران منطق ارسطویی انسان را حیوان ناطق دانسته اند.
3- ارسطو. باید توجه داشته باشیم قوانین منطق ازذات انسان سرچشمه می گیرد و هیچ کس آن را ابداع و اختراع نکرده است بلکه ارسطو آنها را کشف- منظم- دسته بندی و تدوین کرده است.
4- دانشی است که از ذات انسان سرچشمه می گیرد-. توسط فرد خاصی تأسیس نشده.قرادادی و دستوری نیست و طرز کار ذهن آدمی را بیان می کند.
تکمیل کنید:
الف: قواعد حاکم
ب: منطق
درس 2: ص 9: بررسی و نقد
1- حیوان گویا: شرط سوم وچهارم را ندارد. یعنی مانع اغیار نمی باشد،وگویا ازمفاهیم درونی انسان نمی باشد تعریف به اعم است
2- حیوان متفکر: تمام شرایط را دارد
3- حیوان ضاحک: شرط چهارم راندارد یعنی ضاحک بودن از مفاهیم درونی انسان نیست .اماتعریف به عنوان رسم تام درست است.
4- حیوان راست قامت: شرط سوم وچهارم را ندارد مانع اغیار نمی باشدوراست قامت ار مفاهیم درونی انسان نیست.
درس 2 ص 11: تمرین
1- ضمن اینکه تعریف دانش آموزان را روی تخته نوشته و ارزیابی می کنیم به دانش آموزان یادآوری می کنیم که با توجه به شرایط تعریف نسبت به تعاریف نوشته شده به قضاوت بپردازند و ایرادات هر تعریف را مشخص کنند.
2- الف: نادرست: مانع اغیار نیست.
ب: نادرست: - مانع اغیار نیست چون سیارات دیگری هم به دور خورشید می چرخد .
ج: نادرست: تعریف ارایه شده هیچ ارتباطی به عدد چهار ندارد (شرط سوم را ندارد و مباین است) تعریف مربوط به عدد 2 است.
درس 3 ص 13:تفکیک
1- مفاهیم کلی: معلم- انسان- عدالت- شکل سه ضلعی- چراغ جادو- شعر - مثلث- عبرت- وحی- کتاب درسی- سینما- مسجد- دایره- کره- دیو- لباس- سفید- حیوان- آب- گربه- مسلمان- حیوان ناطق- کتاب- تضاد.
2- مفاهیم جزئی: تهران- قله دماوند- خلیج فارس- سلمان فارسی- مشهد- حافظ
درس 3 ص 14 و 15 :تطبیق
1- به ترتیب : عام و خاص مطلق – تباین – عام و خاص من وجه – تساوی
2- تساوی : مثلث = شکل سه ضلعی / انسان = حیوان ناطق
تباین : دایره مثلث / حیوان کتاب
عام و خاص مطلق : انسان< حیوان /کتاب درسی < کتاب /گربه < حیوان
عام و خاص من وجه : لباس سفید
توجه: مفاهیم بیان شده در کتاب زیاد است و موارد فوق نمونه ای از آنها می باشند.
درس 3 ص 16: تمرین
انسان:
ذاتی : حیوان- جسم نامی- جسم- جوهر/ ناطق- حسّاس- نامی- دارای ابعاد
عرضی : متحرک- نویسنده- پزشک- چاق- لاغر- سیاه- سفید
گربه:
ذاتی: حیوان- جسم نامی- جسم- جوهر- گربه سانان- دارای چنگال
عرضی: متحرک- چاق- لاغر- سیاه- سفید
مربع:
ذاتی: شکل- کم متصل ثابت- کم متصل- کم- چهارضلعی-
عرضی: اندازه- حجم - چهار زاویه ای
آب:
ذاتی: مایع- جسم غیرنامی – سیّال جسم- جوهر-
عرضی: پاک کننده- زلال- شفّاف- بی بو
درس 3 صفحه 19 تمرین
1- هر کدام از مفاهیم ستون، ذاتی یا عرضی مفاهیم مربوط به ردیف هستند. آن ها را مشخص کنید.
|
ردیف ستون |
گربه |
انسان |
مستطیل |
اسب |
گل سرخ |
لوزی |
مثلث |
سنگ |
سیب |
شربت |
|
اراده |
|
× |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
چهار ضلع |
|
|
× |
|
|
× |
|
|
|
|
|
سه زاویه |
|
|
|
|
|
|
× |
|
|
|
|
سه ضلع |
|
|
|
|
|
|
× |
|
|
|
|
جسمانیت |
× |
× |
|
× |
× |
|
|
× |
× |
× |
|
حیوان |
× |
× |
|
× |
|
|
|
|
|
|
|
مایع |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
× |
|
کشاورز |
|
× |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
شیهه کشنده |
|
|
|
× |
|
|
|
|
|
|
3 - زیرا در تعریف کردن ما از مفاهیم ذاتی یا عرضی یک مفهوم برای تعریف آن استفاده می کنیم و می دانیم که مفاهیم ذاتی و عرضی در ذهن فقط به صورت کلی هستند.
درس 4- ص 22: تفکیک و تقسیم
1- حیوان: گنجشک- سگ- انسان- طوطی
2- گیاه: درخت خرما- بوته گندم- بوته کرفس- درخت سیب
3- خط: خط منحنی- خط مستقیم
4- شکل: ذوزنقه-دایره
درس 4 ص 23: تفکیک و تقسیم
|
ماهیت مفاهیم عرضی |
انسان |
سنگ |
گربه |
آب |
|
خندیدن |
× |
|
|
|
|
گریه کردن |
× |
|
|
|
|
سیاه |
× |
× |
× |
|
|
آرزو داشتن |
× |
|
|
|
|
راه رفتن |
× |
|
× |
|
|
خوابیدن |
× |
|
× |
|
|
شیرین بودن |
|
|
|
× |
|
سرد بودن |
|
× |
|
× |
|
سخت بودن |
|
× |
|
|
درس 4. ص 25: تمرین: 2 و 1- بلی تفاوت دارند:
تفاوت های واقعی آن ها :
الف: تفاوتهای کلی: وضعیت دندان ها- وضعیت استخوان بندی جمجمه- قدرت بویایی- ژنتیک و رفتار
ب:ویژگیهای اختصاصی: سگ : واق واق کردن(فصل) – با وفابودن(عرض عام)
گربه : میومیوکردن(فصل)
ج : اشتراکات گربه و سگ : - هر دو پستاندارند - هر دو خونگرمند - هر دو حسّاسند - هر دو حیوانند(جنس مشترک) - هر دو بدنشان از مو پوشیده شده است - هر دو گوشت خوار هستند
3- مربع : شکل چهار ضلعی دارای چهار ضلع عمود بر هم - شکل - کم متصل قار ( ثابت ) – کم
دایره : شکل منحنی الدور- شکل – کم متصل قار (ثابت ) – کم
سفیدی : رنگ – کیف محسوس – کیف
چهار : عدد – کم منفصل – کم
شادی : کیف نفسانی – کیف
4- - خیر- قطعاً تعریف دارای ملاک های است که بطور ذاتی انسان آنها را رعایت می کند گرچه گاهی اوقات برخی مفاهیم مثل معلم،ومدرسه.قابل تعریف حقیقی نمی باشند وما آنها را به صورت اعتباری تعریف می کنیم
توجه: اگر از تعریف دست بکشیم: مشکلات زیر برایمان پیش می آید
1) گاهی اوقات دو امر در صورت عدم تعریف با یکدیگر اشتباه می شوند.
2) گاهی دو نفر بر سر یک امرتعریف نشده نزاع می کنند .
3) مفاهیم مبنایی علوم اگر تعریف نشوند در یادگیری علم دچار مشکل می شویم.
4) بسیاری از مفاهیم اخلاق در صورتی قابل فهم هستند که تعریف دقیق شوند
درس 5 ص 26: نمونه تعریف
1- دو خط موازی: دو خطی که هر قدر امتداد یابند یکدیگر را قطع نمی کنند(این تعریفی اعتباری است نه حقیقی)
2- جسم : جوهر دارای امتداد در ابعاد سه گانه(حد تام )
3- گیاه: جسم نامی غیر حسّاس(حد تام)
4- قلم: جسم غیر نامی که انسان با آن روی پارچه یا کاغذ می نویسد
5- مربع: شکل دارای چهار ضلع مساوی عمود بر یکدیگر(حد تام )
درس 5- ص 27 تطبیق
با توجه به ملاک در تعاریف- نوع تعاریف انجام شده توسط دانش آموزان بررسی و مشخص می شود.
درس 5 ص 29:
-رسم ناقص- درست است: کمیت جنس بعید مثلث و داشتن زوایای 180 درجه عرضی خاص مثلث است
- تعریف نادرست: مانع اغیار نمی باشد چون راه رونده بودن عرض عام است
- تعریف حقیقی ندارد.
- رسم تام: حیوان جنس قریب. و وفادار بودن و دارای قدرت ردیابی قوی عرض دو عرض عام است که جای گزین عرض خاص شده است
2- بغیر معلم بقیه قابل تعریف هستند. معلّم ماهیت حقیقی نمی باشد،اگر بخواهیم آن را به دیگری بشناسانیم ازکلمات مترادف آن استفاده می کنیم ( شرح الاسم).
مثلاً برای مربع 4 تعریف زیر را می توان در نظر گرفت:
حد تام شکل دارای چهار ضلع مساوی عمود بر یکدیگر
حد ناقص کم دارای چهار ضلع مساوی عمود بر یکدیگر
رسم تام شکل دارای دو قطر مساوی عمود بر یکدیگر
رسم ناقص کم دارای دو قطر مساوی عمود بر یکدیگر
3-مشخص کردن معرَّف:
شکل سه ضلعی معرَّف: مثلث حد تام
عددی که چون درخود ضرب کنند شانزده شود معرَّف: چهار رسم تام
جسم حسّاس معرَّف: حیوان حد ناقص
جسم ضاحک معرَّف : انسان رسم ناقص
درس 6: ص 32: دسته بندی
|
کاش بهار همیشگی باشد خدایا ما را ببخش |
به ترتیب:
انشائی : ج و ب
|
پروانه مدرسه است میز شجاعت دارد |
بی معنی : د
|
سعید مهندس است . خداوند بر همه چیز قادر است. |
خبری : الف و ه
خبری صادق : ه : هوا گرم است- خدا مرکب نیست
خبری کاذب : الف : آب جامد است- هوا مایع است
درس 6: ص 34: تشخیص:
|
موضوع |
محمول |
|
مقدم |
تالی |
|
عدد زوج |
قابل قسمت بر دو |
|
دانا بودن |
توانا بودن |
|
انسان ها |
همیشه سپاسگذار نعمتها |
|
خدا را فراموش کردن |
خود را هم فراموش کردن |
|
تهران |
پایتخت ایران |
|
آبادانی ایران را خواستن |
محیط زیست را سالم نگه داشتن |
|
مؤمن |
کاهلی در نماز |
|
خوب درس خواندن |
در امتحان نگرانی نداشتن
|
درس هفتم ص 38: تطبیق
1- شخصیه،: ابن سینا
2- شخصیه: این بیمار
3- شخصیه: ا و
4- موجبه کلیه: انسان
5- موجبه کلیه: انسان عاقل
6- سالبه کلیه: انسان
7- موجبه کلیه: شیوه کافران
8- سالبه کلیه: ظلم
درس هفتم- ص 40 تفکر:
به خدا اگر در زندگی این را گفته باشم
اگر در آغاز جمله شرطیه می آید.
آنگاه ظرف است.
درس هفتم ص 47: تطبیق
1-عدد زوج است فرد نیست
2-عدد زوج نیست فرد است
3- فرد است --- عدد زوج نیست
4- فرد نیست --- عدد زوج است
درس هفتم ص 43: تطبیق
1- در لحظه ی تحویل سال در شیراز هستیم در اصفهان نخواهیم بود
2- در لحظه ی تحویل سال در شیراز نیسیم معلوم نیست کجا هستیم
3- در شیراز نیستیم ---- در لحظه ی تحویل سال در اصفهان هستیم
4- معلوم نیست در کجا هستیم --- در لحظه ی تحویل سال اصفهان نیستیم
درس هفتم ص 43: تطبیق
1- نتیجه عمل دردنیا به ما می رسد ممکن است در آخرت نیز به ما برسد
2- نتیجه عمل دردنیا به ما نمی رسد در آخرت بما خواهد رسید
3-ممکن است دردنیا نیزبه ما برسد---- نتیجه عمل درآخرت به ما می رسد .
4- در دنیا به ما می رسد----- نتیجه عمل درآخرت به ما نمی رسد
درس هفتم: ص 64 تمرین
1- سه زاویه مثلث مساوی باشند- شرطی متصل
2- خدا را یاری کنید- شرطی متصل
3- هر قسمت – شرطی منفصل مانعه الرفع
4- هر قسمت – شرطی منفصل مانعه الرفع
5- هر قسمت – شرطی منفصل در حقیقی
6- فرهنگ یک کشور اصلاح شود- شرطی متصل
7- کسی دنبال کمال نباشد- شرطی متصل